....en andere mensen ook overigens. Dat was een van de conclusies die de leden en introducees van MPI Nederland eind augustus konden trekken, na een boeiende middag apengedrag bestuderen.
Niet alleen was er op de traditionele laatste vrijdag in augustus de jaarlijkse Algemene Leden Vergadering van MPI (lees hier over de plannen en ambities van MPI Nederland), in het programma was tevens ruimte ingebouwd voor een sessie ‘Apemanagement' door gedragsdeskundige Patrick van Veen. Plaats van handelen was het zeer toepasselijke Safari Meeting Centre van Burgers' Zoo in Arnhem.

Apen zijn net mensen....echt waar
Het is een bekende uitspraak die deze middag door drs. Patrick van Veen nog maar eens aangetoond werd. Bioloog Patrick van Veen is de oprichter en eigenaar van Apemanagement® dat hij in 2002 startte na een carrière al sfreelance adviseur en projectmanager in de verzekeringsbranche. Basis voor zijn huidige werkzaamheden vormt het onderzoek naar de overeenkomst tussen sociaal gedrag van apen en mensen in bedrijven, waarmee hij in 1999 is gestart. Van Veen is auteur van oa.  Help, mijn baas is een aap en het in 2009 verschenen Kuddegedrag in crisistijd .
Na zijn studie, waarin hij vooral apen bestudeerde, heeft hij in zijn werkzame carrière volop de kans gekregen om ook mensen te observeren. Van daaruit kon hij mooi parallelen trekken en verschillen constateren.

Gedrag versus Proces
Opvallende opener van zijn betoog is de constatering dat problemen vaak hun oorzaak vinden in gedrag, maar dat de oplossingen veelal gezocht worden in procedures. Daar gaat de gemiddelde bedrijfsmatige aanpak gelijk al mis, volgens van Veen. 
Eén van de belangrijkste oorzaken van problemen is ons eigen sociale gedrag. De wijze waarop wij proberen te overleven in een organisatie verhindert regelmatig een goed functioneren van onszelf, maar ook van de groep. Problemen worden echter zelden benaderd vanuit ons eigen sociale gedrag. Een oplossing is om te kijken naar sociale groepen die vergelijkbaar gedrag vertonen en onszelf daaraan te spiegelen. We maken daarbij gebruik van een andere sociale groep waarover we een uitgebreide kennis bezitten: de apen.
Dankzij onze overeenkomsten met apen (we zijn beide sociale wezens, ons gedrag wordt deels bepaald door onze genen en we kennen een lange kinder/leertijd) kunnen we veel leren van de aanpak die de apen hanteren.
Om beter te begrijpen hoe apen functioneren is het goed eerst onderscheid te maken tussen de verschillende apensoorten. Zo is een gorilla (ondanks dat Bokito onze beeldvorming anders beïnvloed heeft) een soort van ‘open boek' in herkenbaar gedrag , maar zijn chimpansees minder goed te vertrouwen (zij beheersen te kunst om te ‘liegen' en ons daarmee voor de gek te houden).

Het schouderklopje van Obama
Via filmbeelden worden de overeenkomsten getoond tussen het schouderklopje van Nikki in de apenkolonie en het amicale schouderklopje (en arm vastpakken bij het handenschudden) van VS-president Obama. Degene die het schouderklopje ontvangt staat in de apencultuur onderaan de hierarchische ladder en de ‘klopjesgever' demonstreert op subtiele wijze zijn autoriteit en leiderschap. Des te frappanter dat de net verkozen Obama president (en op dat moment gastheer) Bush op de schouder aanraakte bij het betreden van zijn eigen woning en daarmee al de positie van de komende leider onderstreepte.

Apevlooien zijn geen vlooien - Duitsers, Belgen en Nederlandser vlooien ook
Eigenlijk vlooien MPI-leden volop als ze bij elkaar komen. Nee, vlooien worden niet aangetroffen en elkaar in de haren plukken hoeft ook niet, maar het van met name de Berberapen bekende vlooigedrag is eigenlijk een sociale uiting, dat wij mensen - waarschijnlijk vanwege de grote groepen waarin we leven en de onderlinge afstand - vertaald hebben naar kletsen en netwerken.  En culturele verschillen zijn eigenlijk ook groepsgebonden legt van Veen snel uit:

• In Duitsland start je met de zakelijkheden/vergadering om die daarna af te sluiten met een lunch (een soort van na-vlooien)
• Belgen kiezen er daarentegen voor om elkaar eerst te leren kennen via een goede lunch om daarna tot zaken te komen (zeg maar voor-vlooien)
• Nederlanders zijn het toonbeeld van efficientie, zij combineren het nuttige met het aangename tijdens de lunchmeeting 

Het advies van Van Veen is dan ook om vooral contact te zoeken en de relatie te bouwen. Kies je ‘vlooimomenten' zorgvuldig! Overigens vormen sociale media een beperking van de vlooimomenten, wat een geheel ander argument is om vooral face-to-face meetings te blijven organiseren.

Echte leiders werken samen
Van de Bonobo-apen kunnen we weer een heel ander aspect leren. Zien we vaak in apenkolonies het alfamannetje als grootste schreeuwer ook de leider zijn,bij deze apen liggen de verhoudingen anders. Hier maken de vrouwen de dienst uit, niet omdat ze de sterkste zouden zijn, maar juist omdat ze ontdekt hebben dat ze als ze goed samenwerken wel de machtigste zijn. In de kolonie in Burgers Zoo zijn het drie Bonobo-vrouwen die de groep als een soort zelfsturende organisatie hun gang laten gaan en pas - gezamenlijk - optreden als hier aanleiding toe is. Wat maar weerpleit voor de kracht van het netwerk, en lat dat nou net door de leden van MPI Nederland als meest waardevolle aspect van hun lidmaatschap beschouwd worden.....
U kunt zich voorstellen dat er nog lang nagevlooid werd tijdens de goed verzorgde ‘binnenbarbeque' van Burgers' Zoo.

alle foto's: Photonic.nl
bekijk het fotoverslag van de dag hier.

©Redactie CongresWereld