Door Jan-Jaap In der Maur

Het poneren van stellingen is een veel gebruikt middel om mensen aan het denken te zetten en in gesprek te krijgen. Mits goed toegepast, is het een geweldige manier om discussie op gang te brengen of de aanwezigen mee te nemen in het verhaal van de spreker. Helaas zie ik te vaak dagvoorzitters, publiek, panels en sprekers worstelen met stellingen die hun doel volledig voorbij schieten.

Ik heb daarom geprobeerd een aantal uitgangspunten te formuleren. Een geslaagde stelling is:
Eenduidig: als hij voor meerdere uitleggen vatbaar is, gaat de discussie als snel over de vraag hoe je de stelling uit moet leggen en dus niet meer over de stelling zelf. Het gebeurt met grote regelmaat dat na verloop van tijd blijkt dat ja-stemmers en nee-stemmers het eigenlijk eens zijn, maar dat ze simpelweg de stelling anders gelezen hebben.

Eenvoudig: je begrijpt hem in een oogopslag, zodat er meteen begonnen kan worden met discussieren. Een stelling uit moeten leggen is net zo erg als de clou van een mop moeten verklaren. Een truc die vaak toegepast wordt en goed werkt, is één voor- en één tegenstander hun standpunt laten verdedigen, voordat de rest van de zaal mee gaat praten.

Enkelvoudig: opdrachtgevers willen vaak te veel boodschappen in één dag stoppen en dat geldt ook voor de stellingen. Helaas schept dat verwarring bij de deelnemers aan het gesprek en dat komt de effectiviteit van de discussie niet ten goede. Dus: maak keuzes! En wil je persé meerdere zaken in debat brengen, splits ze dan op in meerdere stellingen.

Polariserend: stellingen worden vaak (te) voorzichtig geformuleerd, om niemand voor het hoofd te stoten. Maar als iedereen het meteen eens is over het antwoord op de stelling, heb je geen discussie en bereik je dus niks.  Vaak kent de opdrachtgever zijn doelgroep niet goed genoeg en dénkt dat er tegenstellingen zijn, waar ze niet bestaan.

Prikkelend: een goede stelling maakt nieuwsgierig en maakt dat je de diepte in wilt. Je raakt er niet snel op uitgekeken en hij zet aan tot nadenken. Het is de spreekwoordelijke ui, die je samen laag voor laag wilt afpellen;

Doelgericht: als de deelnemers aan een discussie niet weten waarom deze stelling besproken wordt, gaat het gesprek nergens heen. Ik zeg niet dat de uitkomst vast moet staan, maar wel dat je drijfveren helder moeten zijn: gaat het om uitwisseling van kennis? Om inventarisatie van feiten en argumenten; om elkaar leren kennen of het eens worden?

Open: als de gewenste uitkomst van discussie vooraf al vast staat, is het aanbieden van een stelling zinloos en een minachting van je publiek. Durf het gesprek aan te gaan zonder vast omlijnd einddoel. Is het debat alleen een verhikel om de aanwezigen te overtuigen van de mening van de opdrachtgever, zoek dan een andere vorm. Zie ook ‘doelloos is doelmatig':

Geen stelling: denk ook eens aan alternatieven. Een stelling gaat namelijk uit van confrontatie, terwijl het eigenlijke doel van een programmaonderdeel vaak anders is: van elkaar leren, samen toewerken naar een resultaat etc. Je publiek laten praten over een open vraag, een citaat, een passage uit een onderzoek of een stemming kan dan veel beter werken.

Heb je aanvullingen of opmerkingen: graag!

Meer tips en columns
Jan-Jaap geeft op zijn blog dagvoorzitter.nl regelmatig prikkelende bijdragen en nuttige tips over evenementen en congressen.

Jan-Jaap In der Maur
Jan-Jaap In der Maur is Discussieleider, Dagvoorzitter en Interviewer. Jan-Jaap volgde de School voor Journalistiek en belandde na jaren in de corporate wereld in het vak van dagvoorzitter, gedreven door zijn nieuwsgierigheid naar de meest effectieve gespreksvorm. Vernieuwend waar zinnig, traditioneel wanneer effectief. Jan-Jaap is lid van GoedeDagVoorzitters. Bekijk ook zijn website dagvoorzitter.nl of volg hem op LinkedIn.